Upoznavanje sa lokomotornim sistemom
Lokomotorni sistem sastoji se od ljudskog skeleta
(koji uključuje kosti, ligamente, tetive i hrskavice) te pripadajuće mišiće. Daje tijelu osnovnu strukturu i sposobnost
kretanja.
Što je reuma jasnije je kada se zna kako kako funkcioniše lokomotorni sistem.
Lokomotorni sistem čoveka predstavlja čovekov zglobno-koštano-mišićni sistem koji mu omogućuje promenu položaja u prostoru i sve ostale voljne mehaničke pokrete. Ovaj sistem sadrži pasivni i aktivni deo.
Pasivni dio ovog sistema čine kosti i zglobovi, a aktivni skeletni mišići
Građa zgloba
U zglobovima se sastaju dvije ili više kosti: zglob kuka ujedinjuje zdjelicu i bedrenu
kost, koljeno spaja bedrenu kost i kost potkoljenice.
Krajevi kostiju koje se sastaju u zglobu prekriveni su hrskavicom, čija površina je
glatka, jer ne smije doći do trenja površina dviju kosti. U zglobu se hrskavica neprestano troši i
obnavlja. Zglob je zato zaštićen vlaknastom, otpornom čaurom
(fibroznom kapsulom) koja obavija vrhove kostiju koji čine
zglob.
Oko čaure su ligamenti (služe kao pojačanje zglobu), tetive (produžetak mišićnih vlakana koje spajaju mišićne kosti) i mišići koji omogucuju pokrete zgloba. Unutrašnjost čahure "obložena" je sinovijskom ovojnicom, koja luči sinovijsku tekućinu, podmazivač zgloba i hranu hrskavici.
Zglobovi u čovječijem tijelu omogućavaju kostima da se nesmetano kreću u raznim pravcima, da se vrši bezbroj kompleksnih pokreta u gotovo svim pravcima i to vrlo glatko i uz veoma malo trenja. Ovo se postiže zahvaljujući tome što su krajevi kosti koje su međusobno povezane zglobom prekrivene hrskavicom koje se taru jedna o drugu. Osim toga, u zglobu se nalazi beličasta, tzv. sinovijalna tečnost, gusta kao živo bjelance. Ona ima ulogu "ulja za podmazivanje" kao kod mašine, jer smanjuje trenje.
rame
kuk
stopalo
koljeno
Sinovijalna tečnost se stvara kretanjem, pa ukoliko je ono onemogućeno, stvara se veoma malo ove tečnosti i zglobovi se otežno kreću.
U čovječijem tijelu postoje četiri osnovne vrste
zglobova: kuglasti, jajasti, šarkasti i rotacioni.
Zglob ramena, koji spada u kuglaste zglobove, najpokretljiviji je
zglob. Zglob kuka je takođe kuglasti i ujedno i najveći zglob u
telu, ali nema toliku pokretljivost.
Jajasti zglobovi su zglobovi kod kojih jedna kost ima kraj
jajast, oblog oblika, a kraj druge kosti je u obliku sedla. Kod ovog zgloba kosti se kreću samo u jednom
pravcu, kao konjanik u sedlu. Jajasti zglobovi u telu su zglobovi kičme koja može da se savija samo napred i
nazad.
Šarkasti zglobovi omogućavaju kretanje spojenim kostima samo u jednoj ravni u kojoj mogu da se kreću
napred-nazad, kao vrata ili perorez. Takvi su zglobovi članaka
prstiju.
Rotacioni zglobovi omogućavaju okretanje povezanih kostiju oko ose i takav zglob se nalazi na bazi lobanje čoveka koji omugućava okretanje glave
ukrug.
Dijelovi kostiju koji su u sastavu zgloba, nisu pokriveni pokosnicom već zglobnom hrskavicom (cartilago articularis). Kosti su izgrađene od
dvije vrste koštanog tkiva, zbijenog i sunđerastog.
Aktivni dio lokomotornog sistema predstavlja mišićni sistem čijom akcijom dolazi do pokreta. Pokret, nastao dejstvom mišićnog sistema, ispoljava se promjenom položaja pojedinih dijelova ili čitavog tijela, u odnosu na prirodno okruženje. Svi pokreti koje organizam izvodi odigravaju se suprotno dejstvu sile zemljine teže, pa se lokomotorni sistem naziva i antigravitacioni sistem.
Mišići, musculi, imaju izraženo svojstvo stezljivosti (kontraktilnosti).
Mišićne stanice se mogu stegnuti i tako pokretati dijelove tijela ili organa.
Otprilike 48% mase ljudskog tijela zauzimaju mišići.Sinovijalne ovojnice su izgrađene od vezivnog tkiva i sadrže tanak sloj tekućine koji smanjuje trenje i omogućuje glatke pokrete mišića. Takva se sinovijalna ovojnica naziva podtetivnom.
Mišići obično prelaze preko bar jednog zgloba, i hvataju se na krajeve kostiju. Tetivne niti nisu usporedne nego isprepletene, tako da se sila mišićnog dijela prenosi na sve dijelove tetive.
Tetive mogu izdržati veliko opterećenje, ali su, zbog slabe opskrbe krvlju, jako osjetljive na upalu i mogu odumrijeti
Moglo
bi se reći da je osnov pokreta je mišićna kontrakcija.
Sama kontrakcija zasniva se na promjeni dužine mišića.
Mišići imaju svojstvo da se odupiru i savlađuju spoljašnji otpor pri čemu razvijaju određenu
silu. Ova komponenta (sama kontrakcija) predstavlja aktivnu komponentu mišićne
sile.
Vezivno tkivo ima osobinu da se opire izduženju mišića (pasivna komponenta), što čini mišićnu elastičnost. Zapravo mišić se ponaša kao opruga i pri njegovom izduženju teži da zadrži prvobitni oblik.
Da bi mišić mogao da se kontrahuje (skrati) mora da bude inervisan.Inervaciju skeletnih mišića vrše tzv.alfa - motoneuroni.Jedan alfa - motoneuron inerviše grupu mišićnih vlakana.
Ovakva funkcionalna
cjelina (alfa - motoneuron + grupa mišićnih vlakana) čini motornu
jedinicu.
Mogli bi reći da se svaki od naših mišića sastoji se od mnoštva malih motora
(motornih jedinica), koji se u zavisnosti od potrebe uključuju i isključuju.
Pogledajte kako je studiju pokreta ruke izvršio genijalni Leonardo (slika dole).
