Giht 

 

Giht ili uratna artropatija je metaboličko oboljenje, koje nastaje kao posljedica trajno visokog nivoa mokraćne kiseline u krvi (hiperuratemija) i taloženja kristala mononatrijum-urata u zglobovima i drugim delovima organizma.


Predstavlja jednu od najstarijih bolesti poznatih među ljudima. Pre 2000 god. su je zvali "bolest kraljeva", jer je bila raširena među bogatim ljudima koji su preterivali u jelu i piću.

Giht je upala zgloba (artritis) uzrokovana stvaranjem kristala mokraćne kiseline u zglobovima.

Giht je jedan od nekoliko tipova artritisa kome je poznat uzrok. Mokraćna kiselina je nusprodukt razgradnje purina ili otpadnih produkata tijela. Normalno, mokraćna kiselina se razgrađuje u krvi i eliminira se urinom. Kada tijelo povećava proizvodnju mokraćne kiseline, ili ako bubrezi ne eliminišu dovoljno mokraćne kiseline iz tijela, njena koncentracija u krvi se povećava. To stanje se zove hiperuricemija. Hiperuricemija nije bolest, i može postojati bez simptoma.

Ako se stvore kristali mokraćne kiseline kao rezultat hiperuricemije, dolazi do pojave gihta.

Giht na zglobu nožnog palca 

Giht počinje naglo, obično u snu, sa izuzetno jakim bolom u zglobu, toliko jakim da bolesniku i dodir pokrivača pobuđuje bolnu senzaciju.

Postoje određeni faktori koji ubrzavaju ili podstiču ponovno pojavljivanje gihta. To su pre svega gurmanski obroci i konzumacija alkohola, a naročito uzimanje hrane bogate purinima (riba, iznutrice). U nekim slučajevima kao provocirajući faktor mogu delovati i hirurška intervencija, uzimanje nekih lekova, naglo mršavljenje, povrede i sl.

Akutni napadi gihta često su rezultat pretjerivanja sa unosom alkohola  

 

Uobičajeni simptomi

Najčešće je zahvaćen samo jedan zglob, obično zglob nožnog palca, a izuzetno bolest može početi i na dva ili više zglobova. Oboljeli zglob daje jasnu sliku zapaljenskog artritisa, gde dominira otok, zategnuta i sjajna koža jako crvene boje. Ponekad se javlja i povišena temperatura i drhtavica. Ovaj zapaljenski proces traje 3-14 dana, a nakon toga se spontano smiruje. Kulminaciju dostiže u prva 24 časa.
U toku faze mirovanja bolesnik nema nikakve zglobne tegobe, ali je prisutna hiperuratemija. Bolest se ponovo javlja unutar prve godine od prvog napada i obično zahvata isti zglob kao prethodni put.

Ako se giht pravilno terapijski ne tretira, vremenom prelazi u hronični oblik koga karakteriše pojava potkožnih i kostnih tofusa, kao i hronične uratne artropatije. Tofusi predstavljaju karakterističnu izbočinu na koži, nastalu usljed višegodišnje nelečene bolesti, a kao posljedica taloženja urata u hrskavici, sinovijalnoj tečnosti zglobova, tetivama, šaci, prstima šake, koljenima, pa čak i na ušnim školjkama. Oko 20% bolesnika ima prisustne bubrežne kamenčiće.

 
Dijagnostika

Najvažnija laboratorijska promjena je povišen nivo mokraćne kiseline u krvi. U akutnom napadu gihta mogu biti pozitivni i nespecifični testovi akutnog zapaljenja, kao npr. ubrzana sedimentacija. 

Terapija

Terapijski pristup bolesti kreće se u dva pravca: lečenje artritisa i lečenje hiperuratemije.

Neophodno je što ranije započeti tretman artritisa, zbog zapaljenskog procesa u zglobovima, i u slučaju pravovremene terapije bolest se brzo smiruje.

Medikamentozno se primenjuju nestereoidni antiinflamatorni reumatici u maksimalnoj dozi.

Oboljelim od gihta preporučuje se pravilan higijensko-dijetetski režim, sa akcentom na smanjenje masti, hrane bogate purinom i alkohola. Savetuje što veći unos tečnosti, kao prevencija nastanka bubrežnih kamenčića. U težim oblicima bolesti preporučuje se uključivanje u terapiju lijekova koji koriguju metabolički poremećaj. Dugoročno uzimanje ovih lekova koriguje hiperuratemiju, sprječava ponovni nastanak artritisa i stvaranje hroničnih promjena.

Mogući izbor lijekova uključuje tenoksikam, diklofenak ili indometacin.

Kolhicin, derivat jesenskog šafrana, koristi se za liječenje gihta tisućama godina. Ovaj lijek olakšava bol i oticanje, te može pomoći u sprečavanju budućih napada. Iako je visoko efektivan, više nije prvi izbor liječnika zbog njegovih potencijalnih neugodnih nuspojava. 

 

Terapija gihta traje čitavog života.

U bolnici "Dženeral hospital" iz Masačusetsa urađena je studija na 47.150 ispitanika, i došlo se do zaključka da se redovnim uzimanjem mlijeka i mlječnih proizvoda može za 50% smanjiti rizik za pojavu gihta.

Svakodnevno uzimanje mesa povećava rizik za pojavu ovog oboljenja za 21%, a i veće količine morske hrane povećavaju rizik za 7%. Prilikom ispitivanja utvrđeno je da pojedine vrste povrća nemaju nikakav uticaj na nastanak gihta, iako se ranije smatralo da imaju (karfiol, spanać, pasulj, grašak, bob). 

U potpunosti izbacite namirnice bogate purinima: školjke i prerađenu ribu, bubrege, mozak te jetru.

 

Pijte puno tekućine (2 do 3 litre na dan) da bi se pomoglo ispiranje mokraćne kiseline kroz bubrege.

Oprez! Ako imate srčanu ili bubrežnu bolest, vaš liječnik može zahtijevati smanjenje unosa tekućine, i trebate se s njim konzultirati oko dozvoljene količine unosa tekućine.